Жасыл энергетиканы дамыту. Бұл салада Қазақстан өзіне үлкен міндеттемелер алды.
2050 жылға қарай баламалы энергия көздерінің үлесі 50 пайызға жетуі тиіс. Алайда, кейбір сарапшылардың пікірінше, бұл энергия көздерін негізгі деп санауға болмайды. Өйткені, елде үш жүз жылға жететін көмір қоры бар.
Қазақстан жасыл энергетикаға көшу бойынша үлкен мақсаттар қойып отыр. Алдағы жеті-сегіз жылдан кейін елдің жалпы энергия теңгеріміндегі жаңартылатын энергия көздерінің үлесі 15 пайызға жетуі тиіс. Қазір бұл көрсеткіш тек төрт пайызға тең. 2060 жылы Қазақстан көміртегі бейтараптығына қол жеткізуге міндеттенді.
"Алты жыл бұрын Қазақстанда ірі халықаралық көрме өтті. Оның басты тақырыбы "Болашақ энергиясы" болды. Онда жасыл экономикаға көшу бойынша идеялар мен шешімдер ұсынылды. Тек елде ғана көмірді белсенді пайдалану жалғасуда. Электр энергиясының 70 пайызы қара отыннан өндіріледі. Қолда бар ЖЭО қырықтан асып кетті және олардың ресурстары әлдеқашан таусылды", - дейді сарапшылар.
"QAZAQ GREEN"ЖЭК қауымдастығының директорлар кеңесінің төрағасы Нұрлан Қапеновтың айтуынша, Қазақстанға алда қандай өзгерістер жасау керектігін ойластыру керек. Бүгінде Қазақстанда Энергетика министрлігі 2035 жылға дейін энергия балансын қабылдады, ол алдағы 10-12 жылда көмір станцияларының бір бөлігі, шамамен 30 пайызы энергия балансынан шығуы керек дейді. Олардың орнына 2035 жылға дейінгі жоспар бойынша жасыл энергия көздер келуі керек, сонымен қатар 6,5 гигаватт жасыл көздер мен газ генерациясы болуы керек, бұл жалпы генерацияның шамамен 30 пайызы.
Бірақ бізде газ жеткілікті ме? Келесі жылдан бастап ішкі нарықта көгілдір отын тапшылығы болжанатыны жасырын емес. Жаңа энергия көздерін салу да тиімді емес – мамандардың пікірінше, бұл тарифтердің өсуіне әкеледі. Қазір Қазақстанда баламалы энергия көздерінің 140-тан астам нысаны бар. Оның ішінде 43-жел электр станциялары, 53-күн электр станциялары, 40 – су электр станциялары және бес биоэлектрлік электр станциялары. Жақын арада оларды ұлғайту жоспарлануда.
ҚР Энергетика министрлігі ЖЭК объектілерін іске асыру және мониторинг басқармасының басшысы Дәулет Закарьяновтың айтуынша, 2025 жылға дейін қуаты 860 МВт болатын 49 ЖЭК объектісін енгізу жоспарланып отыр. Қосымша жұмыс орындарын құруға, жасыл электр энергиясын өндіруге, сондай-ақ объектілерді салу жоспарланып отырған өңірлерге инвестициялар тартуға мүмкіндік беретін жел, күн және су электр станцияларының артықшылығы.
Басқаша айтқанда, Қазақстан баламалы көздерге басымдық береді. Кейбір сарапшылар жаңартылатын энергия – бұл тек қулық, сонымен қатар қымбат деген пікірде. Сондықтан оларға басымдық беруге болмайды. Олжас Байділдиновтың айтуынша, елде үш жүз жылға жететін көмір қоры бар. Жақында атом электр станциясы салынады. Дәл осы салаларға басымдық беру керек, дейді маман.
"Көмірмен біз көміртегі бейтараптығына қол жеткізе аламыз-бұл соншалықты қиын емес. Әлемде, соның ішінде Еуропада және Қытайда көмірді тазарту технологиясы бар. Бұл көмір станциялары қала орталығында орналасқан және қайнаған шайнек деңгейінде атмосфераны ластамайды. Яғни, бұл технологиялар бар, олар белгілі. Мәселе ешкімге ұнамайтын тарифтерде", - дейді ол.
Сонымен қатар, сарапшылар Қазақстанның энергожүйесінде маневрлік қуаттылықтар бойынша үлкен тапшылық бар екенін айтады.
- Қазақстанда тарихи тұрғыдан алғанда барлық генерацияның 70 пайызы-көмір генерациясы, ол базалық болып табылады. Ол оператордың бұйрығымен күрт секірулер кезінде генерацияны тез жинай алмайды. Жаңартылатын энергия көздерінің дамуы теңгерімсіздік жағдайын нашарлатады. Бүгінгі таңда КЕГОК бұл теңгерімсіздіктерді Ресей Федерациясының есебінен реттейді. ++ 06: 07 бұл Қазақстандағы энергетикалық қауіпсіздік төмен деңгейде екенін көрсетеді.
Таза деп аталатын технологияларды енгізу оңай мәселе емес. Бірақ, бұл уақыт талабы. Бұл энергия дағдарысы мәселелерін шешуге ғана емес, сонымен қатар тарифтердің өсуіне де әкелетінін ескеру қажет.
Айнұр Нұрсабет